Το απρόσμενο δώρο
Υπάρχουν πράξεις που σε καλούν να κοιτάξεις βαθύτερα μέσα σου. Οι μαθητές μου, στο τμήμα πολεμικών τεχνών του Πανεπιστημίου, πριν λίγα χρόνια μου έκαναν δώρο ένα ρολόι. Το φοράω ως υπενθύμιση της ευγνωμοσύνης ανθρώπων, που δεν είχαν κανένα λόγο να κερδίσουν την εύνοιά μου. Η αυθόρμητη πράξη τους με συγκίνησε βαθιά και με ώθησε να αναλογιστώ την επίδραση που μπορεί να ασκώ στις ζωές των ανθρώπων γύρω μου, χωρίς καν να το αντιλαμβάνομαι.
Μην με παρεξηγήσετε. Δεν ισχυρίζομαι πως είμαι κάτι σπουδαίο ή ξεχωριστό. Συχνά, μάλιστα, αμφιβάλλω για το πόσο αξίζει η προσπάθειά μου. Υπάρχουν στιγμές που νιώθω πως απλά κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ, χωρίς να ξέρω αν φτάνει. Όμως, μια τέτοια κίνηση από τους μαθητές μου, δεν μπορούσα να την αγνοήσω.
Πολεμικές τέχνες και χαρακτήρας
Για μένα το μονοπάτι των πολεμικών τεχνών είναι τρόπος ζωής. Πολλές φορές στο παρελθόν, μαθητές και μαθήτριες με ευχαρίστησαν, όχι μόνο για τα μαθήματα, αλλά κυρίως για το πως άρχισαν να νιώθουν και να βλέπουν τον εαυτό τους. Διαπίστωσα πως όταν βοηθάς κάποιον να αναγνωρίσει και να καλλιεργήσει προσωπικές ικανότητες και ποιότητες του χαρακτήρα του, αυτό μπορεί να έχει βαθιά και καταλυτική επίδραση στη ζωή του.
Οι αρχές μιας έντεχνης προσπάθειας, αντανακλούν σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Μέσα από τη συνέπεια, την αφοσίωση, την αυθεντικότητα και την εργατικότητα, μαθαίνουμε να καλλιεργούμε δεξιότητες, αλλά πολύ περισσότερο τον χαρακτήρα μας. Κι αυτό στη συνέχεια φαίνεται στη σκέψη και στις πράξεις μας.
Ο δάσκαλος
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του δασκάλου δεν είναι να αυτοπροβάλλεται ή να αποζητά την προσοχή. Χρειάζεται να παραμένει σε εγρήγορση και να ενθαρρύνει τους μαθητές να κάνουν τα δικά τους βήματα, να πιστέψουν στον εαυτό τους και να αναλάβουν την ευθύνη για τη ζωή και τις επιλογές τους.
Όμως ο δάσκαλος δεν τους εμπνέει επειδή είναι «ανώτερος», αλλά επειδή «βλέπει» σε αυτούς χαρίσματα. Τους «θυμίζει» ποιοι είναι και αναδεικνύει ποιότητες που οι ίδιοι δεν βλέπουν. Πιστεύει σε αυτούς, καθώς επιλέγει να εστιάζει στο καλό που κρύβουν μέσα τους. Κι αυτό απαιτεί από τον ίδιο ταπείνωση και καλλιέργεια ψυχής.
Καθώς ωριμάζουν οι μαθητές, σιγά-σιγά ο δάσκαλος «αποσύρεται» διακριτικά. Παραμένει διαθέσιμος, αλλά όχι απαραίτητος. Δεν θέλει να γίνει το «μπαστουνάκι» των μαθητών. Δεν τους δίνει έτοιμες λύσεις. Αντίθετα, τους βοηθά να καταλάβουν πως έχουν τις ικανότητες, τη γνώση και το θάρρος να βρουν τις απαντήσεις οι ίδιοι. Δεν τους σπρώχνει στις δικές του επιλογές, αλλά τους παροτρύνει να βρουν και να ακολουθήσουν τις δικές τους.
Δίνοντας αξία
Και τελικά, ίσως αυτή να είναι η ουσία κάθε σχέσης που εμπεριέχει αγάπη και φροντίδα. Είτε είσαι δάσκαλος, γονιός, φίλος ή σύντροφος, να αφήνεις τον άλλον να απλώσει τα φτερά του. Να εμπνέεις, χωρίς να κυριαρχείς. Να παραμένεις διαθέσιμος χωρίς να απαιτείς. Να αγαπάς χωρίς να περιορίζεις.
Αυτή η στάση μπορεί να αποτελεί και το βαθύτερο νόημα της διδασκαλίας. Να βλέπεις το φως στον άλλον και να γίνεσαι καθρέπτης που το αντανακλά κι όχι προβολέας που το υπερκαλύπτει. Αυτός ο τρόπος σκέψης έχει επίδραση όχι μόνο στους μαθητές αλλά και στο δάσκαλο.
Κάθε φορά που βοηθάς έναν μαθητή, το παιδί, τον σύντροφο ή τη σύντροφό σου να προχωρήσει, φωτίζεται κι ο δικός σου δρόμος. Παραμερίζεις τον εγωϊσμό, τον φόβο και την ανασφάλεια και αφήνεις τον άλλον να λάμψει. Κι αυτό θέλει δύναμη ψυχής. Δίνοντάς του αξία, ανεβαίνεις κι εσύ ως άνθρωπος. Κι όπως λέει και ο φίλος μου ο Γιώργος, «μόνο ένας άνθρωπος με αξία μπορεί να αναγνωρίσει την αξία των άλλων».
Με αγάπη
Θανάσης Παπαναστασίου
