Συναντάμε στη ζωή μας ορισμένους ανθρώπους, οι οποίοι διαθέτουν σοφία και την εκφράζουν με απλά, αλλά ουσιαστικά λόγια. Έχω την τύχη να γνωρίζω και να συναναστρέφομαι με μερικούς από αυτούς. Άτομα με ξεχωριστές προσωπικότητες, διαφορετικό γνωστικό επίπεδο και ενδιαφέροντα. Ένας από αυτούς τους ανθρώπους είναι ο θείος μου ο Γιάννης. Τον άκουγα από μικρός με προσοχή, καθώς μέσα από έναν προσωπικό και ταυτόχρονα χιουμοριστικό και ανέμελο τρόπο, αποκάλυπτε σοφές, λιτές παρατηρήσεις για τη ζωή.
«Όπου πας να κουβαλάς και το μυαλό σου μαζί!» Πόση σοφία κρύβει μια απλή φράση, η οποία σε πρώτη ματιά δεν φαίνεται να λέει κάτι σημαντικό. Κι όμως, δεν είναι απλώς μια συμβουλή. Πίσω της εκφράζεται η ανησυχία ενός γονιού και ταυτόχρονα ενός σκεπτόμενου ανθρώπου.
Μας υπενθυμίζει να είμαστε χωρικά παρόντες στη στιγμή. «Όταν εργάζεσαι να είσαι συγκεντρωμένος στην εργασία σου, όταν παίζεις να χαίρεσαι το παιχνίδι, όταν οργανώνεις τις υποχρεώσεις σου να εστιάζεις σε αυτό. Όταν πίνεις καφέ με τους φίλους να είσαι πραγματικά με την παρέα και να χαίρεσαι τη στιγμή, χωρίς να σκέφτεσαι ενοχικά για τις υποχρεώσεις και τη δουλειά σου».
Χρειάζεται εστίαση για να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητές μας στο έπακρο. Ό,τι κι αν κάνουμε, ας το κάνουμε σα να είναι ο σκοπός της ζωής μας. «Αγάπα στο μέγιστο, εργάσου καλά έργα, κάνε τέχνη με πάθος. Έτσι βιώνεις πληρότητα, αντλώντας μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή».
Δεν φτάνει όμως να είμαστε χωρικά παρόντες. Χρειάζεται να είμαστε και χρονικά παρόντες. Να μην περιπλανιόμαστε στο παρελθόν με ενοχή και στο μέλλον με ανησυχία, αλλά να βιώνουμε την παρούσα στιγμή.
Από την άλλη, «να χρησιμοποιείς το μυαλό σου και να μην απεμπολείς τη δυνατότητα να σκέφτεσαι και να αποφασίζεις. Μην εκχωρείς αυτή τη δυνατότητα σε άλλους. Με αυτό τον τρόπο αποφασίζεις για εσένα ελεύθερα και στοχαστικά, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τις δικές σου αποφάσεις. Δεν σημαίνει ότι είσαι αποκομμένος από όλους και από όλα. Αντιθέτως, ακούς, βλέπεις, αξιολογείς και αποφασίσεις. Κι όλα αυτά, σύμφωνα με τις αξίες και αρχές σου. Αν δεν το κάνεις κινδυνεύεις να καταρρεύσεις κάτω από εξωτερικές πιέσεις και να αναγκαστείς να συμμορφωθείς με τα «πρέπει» της κοινωνίας».
Κουβαλώντας το μυαλό μας μαζί, μπορούμε να παρατηρούμε και να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα και τις σκέψεις μας. Αν δεν το κάνουμε, μάλλον αυτά μας ελέγχουν, χωρίς να το καταλαβαίνουμε. «Ο άνθρωπος που κάνεις περισσότερη παρέα μέσα στη μέρα και ο καλύτερός σου φίλος, είσαι εσύ ο ίδιος. Αν δεν παρατηρείς τι καλό και τι ανώφελο κάνει και πως φέρεται ο κοντινότερος φίλος σου, πώς θα μπορέσεις να τον γνωρίσεις και να τον βελτιώσεις; Χωρίς φροντίδα θα μετατραπεί σε αμείλικτο προσωπικό σου αντίπαλο».
Ωστόσο, σκέψη σημαίνει και πράξη. Κουβαλούμε το μυαλό μας μαζί για να πράξουμε με θάρρος και σύνεση. Χωρίς πράξη είμαστε σαν άδειος τενεκές. Πολύς θόρυβος, χωρίς περιεχόμενο. Από την άλλη η δράση χωρίς σκέψη είναι σα να ρίχνουμε ένα βέλος με κλειστά τα μάτια μας. Γινόμαστε επικίνδυνοι για εμάς τους ίδιους και τους γύρω μας.
Η παραίνεση «όπου πας να κουβαλάς και το μυαλό σου μαζί», αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση. Μάς καλεί να είμαστε πιο συνειδητοί και υπεύθυνοι, διατηρώντας την εστίαση και την αυτονομία της σκέψης μας. Μας προτρέπει να είμαστε παρόντες στη ζωή χρονικά και χωρικά. Να κρατάμε το δικαίωμά μας να σκεφτόμαστε, χωρίς να το απεμπολούμε. Να αξιοποιούμε τη σκέψη για δράση διατηρώντας παράλληλα την προσωπική μας ευθύνη σε ό,τι κάνουμε.
Με αγάπη
Θανάσης Παπαναστασίου
