Στο 1ο μέρος του άρθρου «Διαβάζοντας τον εαυτό μου στο Coaching», επικεντρώθηκα στις δύο πρώτες αφετηρίες μελέτης του εαυτού. Βρήκα δικαιολογίες, προφάσεις, δυσκολίες και εξερεύνησα το «γιατί». Στο παρόν άρθρο, απαντώ στην ερώτηση «Με ποιες πρακτικές μπορώ να διαβάσω τον εαυτό μου;»
Καταγράφω ορισμένους δοκιμασμένους τρόπους, τους οποίους εφαρμόζω προσωπικά και ως coach, καθώς και το βασικότερο συστατικό αποτελεσματικής εφαρμογής τους. Το άρθρο διαβάζεται αυτοτελώς, ωστόσο, αν δεν διαβάσατε το 1ο μέρος, θα σας το πρότεινα.
Σε ποιους απευθύνεται;
Είναι φυσικό να αναρωτηθούμε αν αυτά τα εργαλεία απευθύνονται στον καθημερινό άνθρωπο, με όλο το τρέξιμο και τις ασχολίες του. Καταλαβαίνω ότι κανένας δεν θα ήθελε να προσθέσει μερικές ακόμα «ασχολίες» στο επίπονο και χρονοβόρο πρόγραμμά του. Επομένως, «Πώς μπορεί να χωρέσει η αξιοποίηση των παρακάτω εργαλείων;»
Αρχικά, το πλαίσιο το θέτει ο καθένας μόνος του, ανάλογα με το χρόνο και τις προτεραιότητές του. Ακόμα και 10 λεπτά την ημέρα, μπορούν να λειτουργήσουν ευεργετικά, καθώς ενεργοποιούν τη διεργασία αναστοχασμού. Από την άλλη, μπορούμε να αξιοποιήσουμε όλες, μερικές ή ακόμα και μία από τις παρακάτω πρακτικές, ανάλογα με το πρόγραμμα και την ιδιοσυγκρασία μας. Συνεπώς, απευθύνονται σε όλους όσους έχουν την ανάγκη να μελετήσουν τον εαυτό τους, ακόμα κι αν ο χρόνος δεν περισσεύει. Εφόσον έχουμε ξεκαθαρίσει το «γιατί», το «πώς» βρίσκει το δρόμο του.
3η αφετηρία
Για να σας προλάβω, οι παρακάτω πρακτικές δεν αποτελούν ένα εξαντλητικό κατάλογο μεθόδων, δεν είναι οι «μοναδικές λύσεις» και δεν αποτελούν κάποιο επτασφράγιστο μυστικό. Από την άλλη, η παράθεσή τους, βάζει μια κάποια σειρά και ανοίγει εναλλακτικές στην πράξη. Υπάρχουν δύο λόγοι που με οδήγησαν να καταγράψω τις συγκεκριμένες πρακτικές. Πρώτον, επειδή τις εφαρμόζω προσωπικά, έκρινα σκόπιμο να εστιάσω σε αυτές. Δεύτερον, έχουν δομή και λειτουργικότητα που μπορεί να ακολουθήσει ο καθένας μόνος του. Οπότε, στην 3η αφετηρία η ερώτηση που θέτω είναι: «Με ποιες πρακτικές μπορώ να διαβάσω τον εαυτό μου;» Αν και διατυπώνω τις παρακάτω πρακτικές σε πρώτο πρόσωπο και προστακτική, παρακαλώ να τις ερμηνεύσετε ως προτάσεις και βασικές αρχές, παρά ως αυστηρές οδηγίες χρήσης.
1. Γραφή
Γράψε τις σκέψεις, τις εμπειρίες και τα συναισθήματά σου σε ημερήσια βάση. Θα μπορούσε να είναι μια μορφή ημερολογίου ή ένα τετράδιο σκέψεων. Εστιάζοντας και καταγράφοντας θα εντοπίσεις επαναλαμβανόμενα μοτίβα και τάσεις, λειτουργικές και μη συμπεριφορές. Κυρίως, θα διαπιστώσεις τις ευλογίες και τα μαθήματα που δίνει η ζωή.
2. Ανάλυση
Θέσε ερωτήσεις στον εαυτό σου, σχετικά με προβληματισμούς, αρχές, αξίες, προτεραιότητες και προσωπικούς στόχους. Η υπομονή και η επιμονή για
να πάρεις απάντηση αποτελεί το κλειδί. Αναρωτήσου για τα κίνητρα των επιλογών σου. Ρώτα τον εαυτό σου τι έμαθες από τα λάθη και τις παραλείψεις σου και πως μπορείς να βελτιωθείς. Όπως πιθανόν διαπίστωσες, με τον ίδιο τρόπο δομώ τη σκέψη και στα κείμενά μου στο Θinking Blog. Ρωτώ, ερευνώ και μελετώ για να πάρω απαντήσεις και στη συνέχεια, τις θέτω στην κρίση σου.
3. Διάβασμα
Μελέτησε άρθρα και βιβλία σχετικά με την αυτογνωσία, καθώς και με ανάλογα θέματα που σε απασχολούν. Υπάρχει πληθώρα μελετών πάνω στο θέμα της αυτογνωσίας. Θρησκευτικά και θεολογικά κείμενα, κείμενα αρχαίας ελληνικής γραμματείας, φιλοσοφικές και επιστημονικές μελέτες, βιβλία, άρθρα ακόμα και video ή podcast. Εδώ εφιστώ την προσοχή, καθώς χρειάζεται διάκριση και κριτική σκέψη.
4. Συζήτηση
Μίλα με φίλους ή άτομα που έχουν καλή πρόθεση, ήθος, διάκριση και γνώση. Συζήτησε για ιδέες και έννοιες, όχι μόνο για άτομα, ειδήσεις και φήμες. Άσκησε ενεργητική ακρόαση, συνεισέφερε τις σκέψεις σου, γίνε δεκτικός στην ανατροφοδότηση και επιμορφώσου.
5. Σιωπή
Εφάρμοσε διαστήματα σιωπής και αποσύνδεσης από την υπερπληροφόρηση και τον θόρυβο του κόσμου. Για άλλους αυτό μπορεί να σημαίνει διαλογισμό, για άλλους προσευχή, για άλλους αποσύνδεση από τα μέσα που γεμίζουν το χρόνο και το μυαλό μας (μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέσα μαζικής ενημέρωσης, συνεχής παρακολούθηση των ειδήσεων και της επικαιρότητας και πολλά άλλα).
Μικρές ατελείς προσωπικές προσπάθειες
Η πραγματική αξία των παραπάνω βρίσκεται στην πράξη. Δεν αρκεί μόνο να τα γνωρίζουμε, αλλά και να τα εφαρμόζουμε, ενσωματώνοντας την τέχνη των μικρών βημάτων και των μικρών ατελών προσπαθειών στην καθημερινότητά μας. Το μυστικό βρίσκεται στη συνέπεια, αλλά και στην μη αυστηρότητα. Στην αποδοχή των λαθών και των παραλείψεών μας. Άλλωστε, πώς θα μάθουμε αν δεν δοκιμάσουμε, δεν πειραματιστούμε και δεν λαθέψουμε στην πορεία;
«Ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτής της προσπάθειας;» Βασικές παράμετροι είναι η διάρκεια στο χρόνο, η συνέπεια στον ίδιο μας τον εαυτό, η ταπεινοφροσύνη και η επιμέλεια. Προσπάθεια με την έννοια της παθιασμένης και με προσήλωση καταβολής των δυνάμεών μας. Προσπάθεια ατελής, με όλα τα σφάλματα και τα λάθη που μπορεί να κουβαλάει. Προσπάθεια χωρίς την αλαζονεία ότι κάνουμε κάτι που μας κάνει «ανώτερους» από τους άλλους. Ταπεινοφροσύνη, ώστε να αποδεχτούμε ως σημαντική, ακόμα και την παραμικρή εμπειρία ή βελτίωση. Ακόμα κι αν δεν πετυχαίνουμε πάντα, το όφελος βρίσκεται στο «ταξίδι», στις εμπειρίες, στα μαθήματα και στη σοφία που κρύβουν. Απευθυνόμενος πρώτα σε εμένα τον ίδιο, προτρέπω να μην είμαστε πολύ αυστηροί με τον εαυτό μας, να τον αποδεχόμαστε, να τον μελετάμε και να τον αγαπάμε με τις ατέλειές του.
Λένε ότι «εχθρός του καλού είναι το καλύτερο». Αν το καλύτερο ταυτίζεται με το τέλειο, καταλήγουμε στην τελειομανία. Η τελειομανία είναι η εμμονή στην επιδίωξη της τελειότητας και στην διόρθωση κάθε ατέλειας και λάθους. Αποτελεί ένα είδος μανίας, με τις παθογένειες που τη συνοδεύουν. Δεν μπορώ να διακρίνω πως αυτό το χαρακτηριστικό, όπως και όλα τα χαρακτηριστικά που έχουν μέσα τους ως δεύτερο συνθετικό τη μανία (εργασιομανία, αρχομανία, τοξικομανία κ.α.), μπορεί να οδηγήσουν σε κάτι καλό.
Προτρέπω να το ξανασκεφτούμε, αν επιδιώκουμε να βρούμε και να εφαρμόσουμε απόλυτες και τέλειες πρακτικές και μεθόδους. Άραγε, «Υπάρχει τέλεια μέθοδος;» κι αν υπάρχει «Πώς μπορούμε να την αναγνωρίσουμε;» Ακόμα και αν υπήρχε η τέλεια μέθοδος ή η τέλεια λύση, αν δεν έχουμε «φάει τα μούτρα μας» αρκετές φορές, αν δεν διαθέτουμε επεξεργασμένη εμπειρία, αν δεν έχουμε πάρει τα μαθήματα της ζωής, το πιθανότερο είναι να μην την αναγνωρίσουμε. Ή πιθανά, η τελειομανία να μας να οδηγήσει σε υπερανάλυση και σε χρονοβόρα αναζήτηση αποτελεσμάτων με «αλάνθαστη» λεπτομέρεια, που να μην έχει πλέον πρακτική εφαρμογή, καθώς το παράθυρο ευκαιρίας που είχαμε για την αξιοποίησή της, έχει ήδη παρέλθει. Ή να οδηγηθούμε στο φαύλο κύκλο της αναβλητικότητας.
Συνεπώς, επειδή δεν υπάρχουν τέλειες μέθοδοι, τέλειες λύσεις και τέλειοι άνθρωποι, είναι επιθυμητές οι μικρές, ατελείς προσπάθειες αυτοανακάλυψης και βελτίωσης. Και αυτές οι ατελείς, μικρές προσπάθειες, οδηγούν σε αλλαγή οπτικής και γίνονται κινητήριος δύναμη για την έναρξη και τη συνέχιση της πορείας προσωπικής βελτίωσης.
Με αγάπη
Θανάσης Παπαναστασίου
