Μερικά μαθήματα δεν αποτυπώνονται σε διαφάνειες Υπάρχουν διδασκαλίες που ξεπερνούν τα όρια της γνώσης. Δεν χωρούν σε ύλη, δεν συνοδεύονται από σημειώσεις, δεν καταγράφονται στην πλατφόρμα του μαθήματος. Αποτελούν στάση ζωής. Μεταδίδονται με το βλέμμα, την αντοχή, τις λέξεις αλλά και με τη σιωπή.
Ο καθηγητής μου στην ενότητα ΕΚΠ65 (Ενότητα: Ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση) του ΕΑΠ (Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου) ήταν πολύ περισσότερο από επαρκής. Ήταν παρών, όχι μόνο με την επιστημονική του κατάρτιση και την εκπαιδευτική του υποστήριξη, αλλά και με την αθόρυβη δύναμή του. Με αξιοπρέπεια που δεν κάνει θόρυβο και δεν αποζητά την αναγνώριση. Με ενέπνευσε, ίσως γιατί γνωρίζω τι σημαίνει να χάνεις την υγεία σου και να παλεύεις για τη ζωή σου. Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους μας στήριζε, ενώ έδινε τον δικό του, σιωπηλό αγώνα με τον καρκίνο. Και όμως, ποτέ δεν τον πρόβαλε. Ποτέ δεν ζήτησε επιείκεια ή συμπάθεια. Έμεινε εκεί, ως δάσκαλος, με τον λόγο του σταθερό και τη διάθεσή του ανοιχτή να προσφέρει.
Την ημέρα των εξετάσεων, τα χέρια του έτρεμαν. Τα μαλλιά του είχαν πέσει. Κι όμως, στάθηκε δίπλα μας, με το ίδιο ενδιαφέρον, να υποστηρίξει την μαθησιακή μας πορεία και να μειώσει το άγχος μας. Ένοιωσα κάτι περισσότερο από εκτίμηση. Ένοιωσα σεβασμό. Έχω την αίσθηση ότι ήθελε να μας προστατεύσει από κάθε σκέψη που θα τον έβαζε στα μάτια μας ως «ασθενή». Μέχρι την ολοκλήρωση της ενότητας παρέμεινε ένας άνθρωπος που επέλεξε να διδάσκει. Η αγάπη του για την παιδεία, το αντικείμενο διδασκαλίας του και τους φοιτητές και φοιτήτριές του, πρέπει να είναι πολύ δυνατή για να νικάει τον φόβο και τον πόνο.
Κοιτώντας πίσω, ξέρω ότι δεν αξιοποίησα στο μέγιστο τη διάθεσή του να μοιραστεί. Μπορούσα να είμαι πιο ενεργός, πιο δεκτικός, περισσότερο παρών. Δεν το γράφω από ενοχή. Αναγνωρίζω όμως μια ευκαιρία που δεν την αξιοποίησα όσο μπορούσα.
Με δίδαξε, προσφέροντας γνώσεις και εκπαιδεύοντας δεξιότητες σχετικές με το περιεχόμενο του μαθήματος. Όμως με δίδαξε ταυτόχρονα, με τη στάση του. Με έκανε να αναλογιστώ τι σημαίνει να επιλέγεις την αξιοπρέπεια ως τρόπο ζωής και να υπηρετείς αυτό που αγαπάς. Και τελικά, ίσως αυτό είναι το πολυτιμότερο δώρο και το ουσιαστικότερο μάθημα. Με έκανε να σκεφτώ τι σημαίνει να μαθαίνεις όχι από το περιεχόμενο, αλλά από την παρουσία. Από τη σιωπηλή γενναιοδωρία που δεν «κλείνεται» στον πόνο και στον φόβο, αλλά συνεχίζει να προσφέρει.
Το παράδειγμά του είναι δυνατότερο από τις λέξεις. Άλλωστε η παιδεία δεν μεταδίδεται μόνο με λέξεις. Αποτελεί τρόπο ύπαρξης. Και οι άνθρωποι που ζουν με συνέπεια, δοτικότητα και εσωτερική δύναμη, ακόμη και μέσα στον πόνο, γίνονται φάροι για τους άλλους, χωρίς να το επιδιώκουν.
Η ζωή, μας επιφυλάσσει δοκιμασίες. Κι όταν έρθει η ώρα, δεν θα μπορούμε να κρυφτούμε. Θα έρθει ζωντανά μπροστά μας, το πώς επιλέγουμε να σταθούμε στον εαυτό μας και στους άλλους. Το παράδειγμα και οι πράξεις, μιλούν δυνατότερα από τα λόγια. Αυτός ο καθηγητής ήταν για μένα ένα τέτοιο παράδειγμα. Όχι για όσα δίδαξε, αλλά για το πώς τα δίδαξε. Κι αυτό, δεν ξεχνιέται. Όταν και αν συναντήσεις έναν τέτοιο άνθρωπο, μην αρκεστείς να τον ευχαριστήσεις. Πάρε το βαθύτερο μάθημα και αναρωτήσου τί ουσιαστικότερο μαθαίνεις από το παράδειγμά του. Και κάτι ακόμα. Ρώτησε τον εαυτό σου, «τί έκανα εγώ γι' αυτόν τον άνθρωπο;»
Με αγάπη
Θανάσης Παπαναστασίου
